ÇEVİRİ

Pfizer-BioNTech Aşısı Nasıl Çalışıyor?

Alman şirket BioNTech’in Pfizer’le partnerleşerek BNT162b2 olarak bilinen koronavirüs aşısını üretti ve test etti. Klinik denemeler, aşının koronavirüsü önlemede %95 başarıya sahip olduğunu gösterdi.

Koronavirüs’ün Bir Parçası

SARS-CoV-2 virüsü insan hücrelerine girmek için kullandığı proteinlerle dolu. Sivri uçlu protein olarak adlandırılan bu proteinler aşı ve tedaviler için cazip birer hedeftir.

Moderna aşısı gibi Pfizer-BioNTech aşısı da virüsün sivri proteini ürettiği genetik talimatları temel alıyor.

Yağlı Bir Kabukta mRNA

Aşı; aracı mRNA yani hücrelerimizin protein sentezinde kullandığı genetik materyalleri kullanıyor. Kısaca mRNA olarak adlandırılan bu molekül, kırılgan ve vücuda direk enjekte edildiğinde doğal enzimlerimiz tarafından parçalara ayırılabilecek türden. Aşılarını korumak amacıyla, Pfizer ve BioNTech aşılarını lipit nanopartiküllerden oluşan mRNAlara sarıyor.

Kırılganlıklarından dolayı, mRNA molekülleri oda sıcaklığında kolayca ayrılır. Pfizer; termal sensörleri, GPS takipçileri ve kuru buz içeren özel konteynırlar üreterek aşının -94 Fahrenhayt dereceye kadar kullanılabilir kalmasını sağlıyor.

Hücreye Giriş

Enjeksiyondan sonra, aşı parçacıkları hücrelere çarpar ve onlarla birleşerek mRNA salgılar. Hücrenin molekülleri sekansları okuyarak sivri uçlu proteinler üretir. Aşının mRNA’sı zamanla hücre tarafından yok edilerek, kalıcı iz bırakmaz.

Sivri uçlardan ayrılan bazı proteinler hücrenin yüzeyine çıkarak uçlarını çıkartır. Aşılı hücreler bu proteinlerin bazılarını da parçalara ayırarak yüzeylerinde sergiler. Bu çıkıntılı sivri uçlar ve sivri protein parçaları, bağışıklık sistemi tarafından tanınır.

İşgalciyi Tespit Etme

Aşılanmış bir hücre öldüğünde, kalıntılarında çok sayıda sivri protein ve protein parçacıkları bulunur, bu kalıntılar antijen sunucu hücreler isimli bağışıklık hücreleri tarafından alınabilir.

Hücre yüzeyindeki sivri protein parçacıklarını sergiler. Yardımcı T-hücreleri denilen diğer hücreler bu parçacıkları tespit ettiklerinde, alarm vererek diğer bağışıklık hücrelerini enfeksiyonla savaşmaya teşvik eder.

Antikor Üretimi

B hücreleri de denilen başka türden bağışıklık hücreleri, aşılanan hücrelerin yüzeyindeki koronavirüs uçlarına ve protein parçacıklarına çarpabilir. Eğer bu B-hücreleri yardımcı T-hücreleri tarafından aktifleştirilirlerse, çoğalmaya ve sivri proteini hedefleyen antikor salınımına başlarlar.

Virüsün Durdurulması

Koronavirüs uçlarına tutunan antikorlar virüsü yıkım için işaretler ve sivri uçların diğer hücrelere ulaşmasını engelleyerek enfeksiyonu engeller.

Enfekte Hücrelerin Öldürülmesi

Antijen sunucu hücreler katil T-hücresi ismi verilen bir diğer tür bağışıklık hücresini aktif ederek yüzeylerinde sivri protein parçacıkları bulunan koronavirüs-enfekte hücrelerin bulunup yok edilmesini sağlayabilir.

Virüsü Hatırlayalım

Pfizer-BioNTech aşısı, bağışıklık sistemini virüsle savaşabilecek kadar güçlendirmek için 21 gün arayla iki enjeksiyona ihtiyaç duyuyor. Fakat aşı çok yeni olduğundan, araştırmacılar korumanın ne kadar süreceğine dair bilgi sahibi değil.

Bir ön çalışma aşının ilk dozdan 10 gün sonra, plasebo alan kişilerle karşılaştırıldığında güçlü bir koruma sağladığını tespit etti:

Aşılanma sonrasındaki aylarda katil T-hücreleri ve antikorların sayılarında düşüş görülmesi mümkün. Ancak unutulmamalı ki, bağışıklık sistemi hafıza B-hücreleri ve hafıza T-hücreleri denilen ve koronavirüs bilgilerini yıllarca, hatta asırlarca saklayabilecek özel hücrelere de sahip.

Hazırlanma ve Enjeksiyon

Aşının her tüpü 0.3 mililitrelik 5 doz içeriyor. Aşı enjeksiyondan önce çözülmeli ve tuzlu çözeltilerle seyreltilmeli. Seyreltimden sonra tüp 6 saat içinde kullanılmalı.

Londra Royal Free Hastanesi’nde seyreltilmiş bir aşı tüpü.

Aşı Tarihçesi

Ocak 2020, BioNTech Dr. Uğur Şahin’in koronavirüsün çinden dünyaya yayılıp bir pandemiye dönüşeceğine inanmasıyla aşı çalışmalarına başladı.

Dr. Uğur Şahin – BioNTech

Mart, BioNTech ve Pfizer işbirliği yapmakta anlaştı.

Mayıs, Şirketler, bir mRNA aşısının iki versiyonunda 1 ve 2. Aşama denemeleri başlattı. BNT162b2 olarak bilinen versiyonda daha az yan etki gözlemlendi.

Almanya’da aşılanan ilk denek.

Temmuz 22, Trump yönetimi 100 milyon dozun Aralık ayında teslim edilmesi, ve eğer aşı Gıda ve İlaç Kurumu’nca (F.D.A) kabul edilirse 500 milyon doz daha alınması için 1.9 milyar dolarlık bir kontrat imzaladı.

Temmuz 27, şirketler faz 2 ve 3 denemelerini Amerika, Arjantin, Brezilya ve Almanya’yı da içeren birçok ülkede 30000 kişilik bir grupla başlattı.

Eylül 12, Pfizer ve BioNTech; Amerika denemelerini 44000 kişilik bir gruba yayma amaçlarını açıkladı.

Pfizer-BioNTech aşı tüpü

9 Kasım, Önçalışma verisi Pfizer aşısının ciddi yan etkilere sahip olmadan %90 etkili olduğunu belirtti. Denemelerin final verisi bu

20 Kasım, Pfizer F.D.A’dan acil yetki istedi.

2 Aralık, İngiltere, bir koronavirüs aşısına böyle bir yetki veren ilk batılı ülke olarak, Pfizer ve BioNTech aşısına acil yetki verdi.

8 Aralık, 81 yaşındaki William Shakespeare, İngiltere’de aşılamanın risk grubu sağlık görevlileri ve 80 yaş üstü kişiler için başladığı günde aşıyı ilk olan kişilerden birisi oldu.

9 Aralık, Kanada Pfizer-BioNTech aşısına tam onay verdi.

10 Aralık, Suudi Arabistan aşıyı onayladı.

11 Aralık, F.D.A, Pfizer-BioNTech aşısına ABD’de bir koronavirüs aşısına verilen ilk acil kullanım yetkisini verdi. Meksika da aşıyı acil kullanım için onayladı.

31 Aralık, Pfizer yıl sonuna kadar 50 milyon doz üretmeyi, 2021’de ise 1.3 milyar doz üretmeyi planlıyor. Aşılanan herkesin 2 doza ihtiyacı olacak.

Bahar 2021, Pfizer ve Moderna aşılarının genel dağıtıma ulaşması bekleniyor.

Not: Bu makale The New York Times’ta 12 Aralık 2020 tarihinde yayımlanan “How the Pfizer-BioNTech Vaccine Works” başlıklı makalenin Türkçe çevirisidir. Makalenin orjinaline aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

https://www.nytimes.com/interactive/2020/health/pfizer-biontech-covid-19-vaccine.html

Bu İçeriğe Emojiyle Tepki Ver!
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir