photo of person holding mobile phone
BLOG,  ÇEVİRİ

Veri Gazeteciliğinin Tarihine Yolculuk (Çeviri)

Veripie: Güncel Veri Gazetesi ekibi olarak sizlere güncel ve anlaşılabilir veri sunmak bizim en önemli hedeflerimiz arasında. Bizlere bu hedefimizi gerçekleştirme fırsatı veren veri gazeteciliği, başladığı zamandan beri birçok dönüm noktasından geçmiş durumda. Geçtiğimiz günlerde The Guardian tarafından yayımlanan ve veri gazeteciliğinin tarihine ışık tutan From Florence to the machines: the evolution of data journalism – in pictures isimli foto-galeriyi sizler için Türkçe’ye çevirdik.

Floransa’dan Makinelere: Görsellerle Veri Gazeteciliğinin Evrimi

Veri gazeteciliği, kökeni mikrop teorisinden bile eskiye dayansa da, özellikle COVID-19 pandemisi döneminde neredeyse el dezenfektanları kadar yaygınlaştı. Bu yazıda veri gazeteciliğinin tarihini, ve teknolojideki değişen trendlerin veri gazeteciliğinin gelişip yaygınlaşmasına nasıl katkı sağladığını göreceğiz.

Veri blogları ve etkileşimli veri görselleri geçtiğimiz 20 yılda gelişmiş olsa da, the Guardian çok uzun zamandır düzenli olarak veri paylaşıyordu. Bu görsel, 5 Mayıs 1821 tarihli ilk Manchester Guardian gazetesindeki büyük bir tablonun parçası. Manchester’da orta sınıf ailelerin okulları tercih ve bu okullara yaptığı masrafların verilerinin sızdırılmasıyla hazırlanan bir raporun parçası olan bu tabloyu, The Guardian ekibi 200. Yılları için karşılık gelen verilerle tekrar hazırladı.

Daha çok çığır açan hemşireliğiyle bilinse de, Florence Nightingale aynı zamanda iyi bir istatistikçiydi. Bu diyagram Kırım’daki İngiliz askerlerinde farklı bulaşıcı hastalıklar sebebiyle artan ölüm sayılarını, aylık olarak gösteriyor. Sağdaki diyagram 1854 Nisan ile 1855 Mart arasını gösterirken, soldaki diyagram da 1855 Nisan ve 1856 Mart arasını gösteriyor. Mavi alanın daha büyük olması, ölüm miktarlarının daha fazla olması demek. Enfeksiyonların yöntemleri anlaşılmadan önce, Nightingale hijyen ve sterilizasyonun hastalıkların kontrolünde ne kadar etkisi olduğunu gösteriyor.

1943’lerde, verinin sunumu önemli derecede daha yaratıcı olmuş ve hedef kitle olarak genel gazete okuyucusunu belirlemişti. Bu görselde, Manchester Guardian daha önce ABD Savaş Bilgileri Ofisi’nin yaptığı bir piktogramı yeniden hazırlamış. O dönemde, Amerika’da üretilen çoğu askeri ekipmanın ve gıdanın yurt dışına gönderildiğiyle ilgili söylentiler bulunuyordu. Bu grafik, söylentileri asılsız kılmak amacıyla çıkartılmış. Okuyucuların ABD’den ne kadar ekipman gönderildiği ve ne kadarının kaldığını görmesi bu görsel sayesinde gayet kolay.

Bilgisayar destekli veri gazeteciliğine ilk medya atağı 1952 yılında, CBS’in 1 milyon dolar değerindeki Univac bilgisayarını kullanarak başkanlık seçimi sonuçlarını tahmin etmesiyle gerçekleşti. Bilgisayar Cumhuriyetçi aday Dwight D. Eisenhower’ın seçimi rahatlıkla kazanacağını tahminledi. CBS takımı bu sonucun neredeyse imkansız olduğunu düşünerek yayınlamaktan vazgeçse de, Univac’ın tahmini aslında gerçek sonuçlara göre yalnızca %3’lük bir fark gösteriyordu. İki yıl sonra, görselde de görüldüğü üzere CBS, muhabir Charles Collingwood’un UNIVAC üzerinden seçim sonuçlarını sunması için büyük miktarda hevese sahipti.
Görsel:  CBS Photo Archive/CBS/Getty Images

1967 Temmuz’unda, ABD’nin Detroit kentinde siyahi kesimin başlattığı protestolar ayaklanmalara kadar ilerledi. Detroit Free Press’ten Philip Meyer, insanların endişeleri üzerinde kapsamlı anketlemeler yaptı ve sosyolojik yöntemler ve yeni teknolojileri kullanarak sonuçlarını raporladı. Bu raporlama ileride hassas gazetecilik olarak anılmaya başlandı. Meyer’in sözleriyle:
Bu yöntem, bir muhabirin ulaşımındaki tüm kaynakları daha önceden gazetecilikte kullanılamayan konulara yöneltmesini sağladı. Bu, özellikle azınlıklara ve temsil edilmekte zorlanan muhalif gruplara kulak açılmasını sağladı.
Fotograf: KEYSTONE-FRANCE/Gamma-Keystone – Getty Images

2009’da, Simon Rogers “The Guardian Datablog”’u başlattı.
Bloğun ana fikri veri kullanarak, gazeteciliğin asırlardır yaptığı gibi hikayeler anlatmaktı. Yeni teknolojiyi kullanarak, datablog takımı interaktif görselleştirmeler ortaya koydu ve okuyucularının verinin farklı bölümlerindeki ilişkiyi görmelerini mümkün kıldı. Bu harita, aslında 2011’de interaktif olarak paylaşılmış olup, okuyucularının İngiltere’nin farklı alanlarındaki yoksulluğu tıklayarak görmelerine olanak tanıdı.
İlüstrasyon: Simon Rogers/Guardian Design

2011’de polisin Mark Duggan’ı öldürmesiyle Kuzey İngiltere Tottenham bölgesinde başlayan ayaklanmalar ülkeye yayılmaya başladığında, The Guardian ve Londra Ekonomi Okulu Philip Meyer’in 1967 tarihli çalışmasını örnek alarak ‘İsyanları Okumak’ serisini başlattı. Gazeteci ve araştırmacılar isyanlardan etkilenen insanlarla röpörtajlar yaparak ve toplumsal diyaloglar kurarak kesimler arasındaki problemi anlamaya çalıştı. İsyanlardan on yıl sonra, Guardian yazarları veri-odaklı araştırmalardan çıkartılamayan dersleri yeniden göz önüne serdi.
Fotograf: Lewis Whyld/PA

COVID-19 2020 yılında küresel olarak yayılmaya başladığında haber kanalları vakaların, hastane yatışlarının ve ölümlerin sayıları ve ek olarak krizin ekonomik ve çevresel etkileriyle dolmaya başladı. Veri gazetecileri bu sayıları hikayelerinde kullandılar. Bu görselde, Guardian ABD veri editörü Mona Chalabi gelir seviyesi ve evde çalışmanın mümkünatının ilişkisini gösteriyor. Bu konu, pandemi boyunca üzerine yazılmış bir konu olsa da bu infografik yüksek gelirli kişilerin ne kadar daha fazla virüsten korunabildiğini açık şekilde gösteriyor.
Çalışma: Mona Chalabi

Veri gazeteciliğinin geleceğinde ne var? Büyük bir çoğunluk yapay zekanın gelişimi ile sosyetik trendlerin verideki örüntülere göre açıklanabileceğine inanıyor. Yapay zeka şu an bile tıbbi araştırmalarda, çölde ağaç bulmada, hatta gelecekteki savaşları tahmin etmede kullanılsa da bir kesim şu anki algoritmik problemlerin diğer alanlara da yansıyabileceğini düşünüyor. Taraflı teknoloji, görselde 2020 sonuçları bir algoritma tarafından belirlenen öğrencilere olduğu gibi, zaman zaman hayat-değiştirici etkilere sahip olabiliyor. Bu yüzden, gazeteciler yapay zekayı nasıl kullandıklarına çok dikkat etmeli.
Fotograf: Paul Ellis/AFP/Getty Images

Kaynak: From Florence to the machines: the evolution of data journalism – in pictures
Çeviri: Levent Sarı

Bu İçeriğe Emojiyle Tepki Ver!
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir